De aanbeveling

Een inclusieve communicatiegids beveelt aan de term 'Moederdag' te vervangen door 'Jij-dag'. Het argument: niet alle kinderen hebben een moeder. Het probleem met dit argument is niet dat het onjuist is — het klopt dat niet alle kinderen een moeder hebben. Het probleem is dat de oplossing — de term 'moeder' schrappen — een concreet verlies toebrengt aan de meerderheid om een ongemak van de minderheid te verminderen.

De uitzondering als regel

De logica van dit soort taalgidsen is consistent: als een term niet op iedereen van toepassing is, moet hij worden vervangen. Maar taal functioneert niet zo. 'Vaderdag', 'kerst', 'verjaardag' — al deze begrippen sluiten mensen uit voor wie ze niet van toepassing zijn. Dat is geen reden om ze af te schaffen. Het is een reden om compassie te tonen voor mensen voor wie ze pijnlijk zijn — iets anders dan de taal zelf te verbouwen.

Wie vraagt hierom?

Taalgidsen van dit type worden doorgaans opgesteld door communicatieafdelingen en diversiteitsadviseurs, niet door de mensen die ze zeggen te vertegenwoordigen. Er is geen brede consultatie geweest van kinderen zonder moeder over de vraag of zij liever 'Jij-dag' zouden willen. De aanname dat ze dit willen, is zelf een ideologische projectie.

Drie toetsvragen

Elk voorstel voor taalverandering verdient drie vragen: Welk concreet probleem lost dit op? Wat gaat er verloren voor anderen? Is er buiten de organisatie geconsulteerd? Bij 'Jij-dag' zijn de antwoorden: een vaag ongemak, het woord 'moeder', en nee. Dat is niet genoeg om een taal te verbouwen.