Twee zaken, twee maatstaven

Een hoogleraar werd uit een alcoholcommissie gezet wegens onvolledige opgave van industriële connecties. In de Commissie Transgenderzorg voor Jongeren zitten leden die werkzaam zijn bij genderbehandelende instellingen — hun belangen staan weliswaar op de verklaring, maar leiden niet tot uitsluiting. De vraag die dit oproept: waarom leidt commerciële binding tot strengere toetsing dan professionele institutionele binding?

Institutionele belangen zijn ook belangen

Een arts die dagelijks puberteitsremmers voorschrijft, heeft een institutioneel belang bij de conclusie dat deze behandeling veilig en effectief is — voor zijn reputatie, zijn instelling en zijn financiële continuiteit. Dit type belang is niet minder reële dan een commerciële binding, maar wordt door de Gezondheidsraad anders behandeld. Zes van de twaalf commissieleden hadden directe of indirecte banden met het voorschrijven of toedienen van de behandelingen die zij moesten beoordelen.

Expertise vereist maar onafhankelijkheid ook

Een gespecialiseerd onderwerp vereist gekwalificeerde experts die onvermijdelijk in het veld zijn ingebed. Maar juist bij controversiële onderwerpen zijn hogere onafhankelijkheidsnormen vereist om publiek vertrouwen te waarborgen en de schijn van bias te vermijden. De Gezondheidsraad slaagt hier niet in — en het advies draagt daar de sporen van.

Het vertrouwen is beschadigd

Publieke acceptatie van moeilijk medisch beleid hangt af van transparante, evenwichtige, neutrale commissiesamenstelling. Als regels selectief lijken te worden toegepast al naar gelang het onderwerp, lijdt de institutionele geloofwaardigheid. Dat is geen complotdenken; het is een legitieme vraag over gelijke behandeling van belangen.