Gendergekte / Onderwerpen / Cass Review: het zwakke bewijs achter puberteitsremmers

Cass Review: het zwakke bewijs achter puberteitsremmers

De kern van de bevinding

Kinderarts Hilary Cass onderzocht in opdracht van NHS England de zorg voor kinderen en jongeren met genderdysforie. Haar eindrapport verscheen in april 2024 en noemt dit "an area of remarkably weak evidence" (bron). De systematische review naar puberteitsremmers die de Universiteit van York voor de Cass Review uitvoerde, concludeert dat onderzoek van hoge kwaliteit ontbreekt en dat over het effect op genderdysforie en op mentale en psychosociale gezondheid geen conclusies te trekken zijn (bron). Het rapport wijst ook op mogelijke risico's voor de neurocognitieve en psychoseksuele ontwikkeling en voor de botgezondheid op langere termijn (bron).

Het Dutch Protocol

Het Dutch Protocol is volgens de Cass Review ontwikkeld door Peggy Cohen-Kettenis, oprichter van de Utrechtse kliniek. De eerste casus verscheen in 1998; in 2011 volgde een studie onder 70 jongeren die tussen 2000 en 2008 remmers kregen. De toelatingscriteria waren onder meer een minimumleeftijd van 12 jaar, een levenslange genderdysforie die rond de puberteit was toegenomen, psychische stabiliteit zonder ernstige bijkomende psychiatrische aandoeningen en steun van het gezin. Later werden die strikte criteria volgens de Cass Review niet meer gevolgd: remmers werden ook gegeven aan jongeren zonder genderincongruentie vóór de puberteit en aan jongeren met neurodiversiteit en complexe psychische problemen (bron). In 2007 begon Norman Spack in Boston met een kliniek naar Nederlands model, die remmers vanaf het begin van de puberteit (Tanner 2) voorschreef; de Amerikaanse praktijk week daarna af van die in Nederland en Canada (bron).

Beleid na het rapport

De NHS stopte in maart 2024, dus kort voor het verschijnen van het eindrapport, met het routinematig voorschrijven van puberteitsremmers aan jongeren onder de 18; het verbod op particuliere recepten werd op 11 december 2024 onbepaald en wordt in 2027 herzien (bron). Volgens de Cass Review waren de Finse richtlijn (2020) en de Zweedse richtlijn (2022) de enige twee die konden worden aanbevolen voor gebruik in de praktijk (bron).

Wat dit voor Nederland betekent

De Cass Review schrijft dat WPATH 8 de sterkte van het bewijs overschat (bron). In een correctie van 15 september 2022 werden de voorgestelde minimumleeftijden voor hormoonbehandeling en operaties bij adolescenten uit de WPATH-tekst gehaald; de correctie noemt daarvoor geen reden (bron). Minister Dijkstra schreef op 4 juni 2024 dat de conclusies van de Cass Review, waar relevant voor Nederland, worden meegenomen in de herziening van de kwaliteitsstandaard (bron). De Gezondheidsraad zag in zijn advies van 30 juni 2026 geen aanleiding de Nederlandse zorg anders in te richten en noemt de bewijskracht voor de effecten van de behandeling laag tot zeer laag (bron).